OpenAI चे सॅम अल्टमन आणि Anthropic चे डारियो अमोडेई यांनी २३ सप्टेंबरला वाढत्या क्षमतेच्या एआयमुळे उद्भवणाऱ्या जोखमींबाबत संयुक्त राष्ट्र सुरक्षा परिषदेला स्वतंत्रपणे माहिती दिली. चाचण्या आणि वृत्तांकनाबाबत सरकारांनी सहकार्य करावे, अशी मागणी दोघांनी केली. त्यांच्या प्रस्तावांची व्याप्ती वेगळी होती; परिषदेतील चर्चेने स्वतःहून नवा एआय नियम लागू केला नाही.
मोठा बदल
प्रगत एआय मॉडेल्स तयार करणाऱ्या दोन कंपन्यांच्या प्रमुखांनी आंतरराष्ट्रीय सुरक्षेवरील सुरक्षा परिषद बैठकीत ठोस सुरक्षा प्रस्ताव मांडले. क्षमतांचे मोजमाप, सुरक्षा उपायांचे मूल्यमापन आणि मानवी देखरेख टिकवण्यासाठी परस्पर-सुसंगत राष्ट्रीय व आंतरराष्ट्रीय मानके असावीत, असे अल्टमन म्हणाले. अमोडेई यांनी अधिक मर्यादित करार सुचवले: जैविक शस्त्रे तयार करण्यासाठी एआयचा वापर रोखण्यापासून सुरुवात, तसेच पडताळणी व्यवस्था आणि गैरवापर व नियंत्रण सुटण्याच्या जोखमींसाठी समान चाचण्या. हे निमंत्रित वक्त्यांचे प्रस्ताव होते; परिषदेच्या कोणत्याही कृतीसाठी सरकारांची सहमती आवश्यक असेल.
प्रस्तावांतील समान धागे
संयुक्त राष्ट्रांच्या स्वयंचलितपणे तयार केलेल्या बैठकीच्या प्रतिलेखात अल्टमन यांनी घटनांचे त्वरित वृत्तांकन आणि सरकारे, पायाभूत सुविधा चालवणारे आणि तांत्रिक तज्ज्ञ यांच्यात असुरक्षा शेअर करण्यासाठी सुरक्षित संपर्क-मार्गांची मागणी केली. खुल्या व बंद स्रोतांच्या मॉडेल्सना, नव्या विकासकांना आणि प्रस्थापित प्रयोगशाळांना सामावून घेणारी मानके असावीत; मात्र प्रत्येक सरकारने आपल्या कायद्यानुसार त्यांचा वापर कसा करायचा ते ठरवावे, असेही ते म्हणाले.
अमोडेई यांनीही आंतरराष्ट्रीय चाचणी-मानके आणि जागतिक सुरक्षेसाठी महत्त्वाच्या घटनांची सूचना देण्याची मागणी केली. आघाडीच्या मॉडेल्सच्या क्षमता पाहता येतील आणि देशांना बांधिलकी पडताळता येईल अशी व्यवस्था त्यांनी सुचवली. Anthropic ने बाह्य मूल्यमापकांना कंपनीत काम करू देण्याची आपली प्रतिज्ञा पुन्हा मांडली आणि सुरक्षिततेसाठी गरज पडेल तितका प्रकाशनाचा वेग कमी करू असे सांगितले. या Anthropic च्या प्रतिज्ञा आणि प्रस्ताव आहेत; तिचे सुरक्षा उपाय प्रभावी आहेत याचे स्वतंत्र निष्कर्ष नाहीत.
दोघांनी तुलनीय चाचण्या आणि गंभीर घटनांचे प्रकटीकरण मागितले. परिषदेतील प्रस्तावाचा केंद्रबिंदू म्हणून अमोडेई यांनी जैविक शस्त्रांवरील प्रस्तावित बंदी आणि देशांमधील पडताळणी यांवर भर दिला. सरकारांना स्वतःच्या कायदेव्यवस्थेत समाविष्ट करता येतील अशा मानकांवर अल्टमन यांनी भर दिला. अंमलबजावणीबाबत सुरक्षा परिषदेच्या सदस्यांमध्ये कोणताही करार या प्रस्तावांसोबत नव्हता.
परिषदेच्या भूमिकेबाबत सरकारांची मते वेगवेगळी
फ्रान्सने ही बैठक बोलावली. संयुक्त राष्ट्रांच्या वैज्ञानिक पॅनेलचे सह-अध्यक्ष योशुआ बेंगिओ आणि Hugging Face चे मुख्य कार्यकारी क्लेमेंट डेलांग्यू यांनीही त्यात भाष्य केले. यापूर्वीच्या सुरक्षा परिषद एआय चर्चांनंतर ही बैठक झाली; त्यात जुलै २०२३ मधील पहिली अशी माहिती-सत्र बैठक समाविष्ट होती.
सामायिक चिंता असूनही सामायिक धोरणापर्यंतचे अंतर सदस्यांच्या निवेदनांत दिसले. लाटव्हियाच्या प्रकाशित निवेदनाने परिषदेच्या अनौपचारिक तज्ज्ञ गटाचा विचार करण्यास पाठिंबा दिला. अमेरिकेच्या प्रतिनिधीने संयुक्त राष्ट्रांच्या प्रतिलेखात नव्या जागतिक प्रशासन-रचनांना विरोध केला आणि त्याऐवजी राष्ट्रीय क्षमता व सर्वोत्तम पद्धतींच्या देवाणघेवाणीचा आग्रह धरला. ही बैठकीत व्यक्त केलेली मते आहेत; परिषदेचा निर्णय नाही.
उपलब्ध संयुक्त राष्ट्र प्रतिलेखात वक्त्यांची निवेदने झाल्यावर बैठक संपल्याचे नोंदले आहे. एआयवरील ठराव किंवा अध्यक्षीय निवेदन स्वीकारल्याची नोंद नाही. भाषणाचा मजकूर स्वयंचलित ओळखीतून तयार केला असून तो अधिकृत संयुक्त राष्ट्र अभिलेख नाही, असा इशारा पृष्ठावर आहे.
