OpenAI म्हणते की रशियन आणि इराणी प्रभाव-मोहिमांशी संबंधित खात्यांचे समूह बंद करण्यात आले; या समूहांनी अंतर्गत अहवाल तयार करणे, लेख सुधारणे आणि काही दिशाभूल करणारी सामग्री बनवण्यासाठी ChatGPT वापरले. 8 ऑक्टोबरच्या कंपनीच्या निवेदनात बनावट संस्था आणि ओळखींच्या आधारे उभारलेल्या मोहिमांचे वर्णन आहे, पण प्रत्यक्ष प्रेक्षकांवरील परिणामाचा विस्तार अनिश्चित ठेवला आहे.

मोठा बदल

  • या अहवालात ChatGPT ला व्यापक प्रभाव-कार्यपद्धतीतील एक साधन म्हणून मांडले आहे; अंतर्गत अहवाल आणि संपादनात त्याची भूमिका सर्वाधिक स्पष्ट आहे.
  • बनावट सामग्रीपैकी काही इंटरनेटवर दिसली आणि इराणी ऑपरेटरांनी खऱ्या माध्यमांत बनावट लेखकनावांनी लेख ठेवले, असे OpenAI म्हणते. या निष्कर्षांसाठी कंपनीचे स्वतःचे निवेदन हा मुख्य स्रोत आहे.
  • ऑपरेटरांनी सांगितलेली पोहोच विश्वसनीय नव्हती. काही दाव्यांना पुष्टी मिळाली, इतरांना नाही, आणि ऑपरेटरांच्या स्वतःच्या मोजमापांवरून प्रेक्षकांवरील परिणाम कळू शकत नाही, असे OpenAI म्हणते.

OpenAI ने “Dark Clark” असे नाव दिलेल्या रशियन कारवाईत मुख्यतः मोहिमेचे अहवाल लिहिणे व अद्ययावत करणे यासाठी ChatGPT वापरल्याचे कंपनी सांगते. काही बनावट कागदपत्रे, ध्वनिस्क्रिप्ट आणि संदेश तयार करण्यासाठीही ऑपरेटरांनी मॉडेल वापरले, असे OpenAI म्हणते. ही कारवाई Social Research Center नावाच्या “विचारमंचा”मार्फत झाली असावी; त्यामागे “Mia Clark” ही बनावट व्यक्ती होती. लॅटिन अमेरिकेत नियुक्त केलेल्या लोकांना संस्थेवर नियंत्रण कोणाचे आहे हे माहीत नसावे.

तपासकर्त्यांना जुळणाऱ्या मजकुराची उदाहरणे आणि तथ्यतपासक किंवा अधिकाऱ्यांचे वृत्त आढळल्याचे OpenAI म्हणते. एका उदाहरणात, इक्वाडोर युक्रेनमध्ये लढण्यासाठी तरुणांची भरती करत असल्याचा दावा करणारा बनावट व्हिडिओ होता. इक्वाडोरमधील तथ्यतपासणी संस्था Lupa Media ने स्वतंत्रपणे सांगितले की Teleamazonas ची कथित बातमी अस्तित्वात नव्हती, व्हिडिओत चोरलेल्या सोशल-मीडिया प्रतिमा होत्या, ध्वनी AI-निर्मित होता आणि नमूद केलेली कंपनी वैधरीत्या नोंदणीकृत नव्हती. यामुळे अशा सामग्रीचे अस्तित्व आणि बनावटपणा पुष्ट होतो; परंतु ती कोणी करवून घेतली किंवा OpenAI च्या वर्णनातील प्रत्येक बाब स्वतंत्रपणे सिद्ध होत नाही.

“Bogus Bylines” नावाच्या इराणी कारवाईत दीर्घ लेख व प्रस्ताव संपादित करणे, संपर्कासाठी ईमेल लिहिणे, सोशल-मीडियावरील टिप्पण्यांचे संच तयार करणे आणि अंतर्गत अहवाल सुधारण्यासाठी ChatGPT वापरल्याचे OpenAI सांगते. जुलै 2025 ते ऑक्टोबर 2026 दरम्यान सुमारे डझनभर माध्यमांत सात बनावट पत्रकार-ओळखींनी प्रकाशित किंवा पुनर्प्रकाशित केलेले जवळपास 100 लेख कंपनीने ओळखले. ही OpenAI च्या तपासातील आकडेवारी आहे. या वृत्तासाठी पाहिलेल्या स्वतंत्र अहवालांत कंपनीचे निष्कर्ष दिले आहेत; सर्व लेखकनावे किंवा प्रकाशनांचे स्वतंत्र लेखापरीक्षण नाही.

सामग्री तयार करणे आणि ती वितरित करणे यांत अहवाल स्पष्ट फरक करतो. इराणी कारवाईतील सोशल टिप्पण्या जवळजवळ एकाच वेळी टाकल्या गेल्या, पण मॉडेलने पोस्टिंग स्वयंचलित केल्याचा पुरावा सापडला नाही, असे OpenAI म्हणते. अनेक टिप्पण्यांना कमी प्रतिसाद मिळाला, असे कंपनीचे वर्णन आहे. ऑपरेटरांच्या अंतर्गत अहवालांनी त्यांच्या प्रत्युत्तरांचे दृश्य नव्हे तर त्यांनी ज्या पोस्टला प्रत्युत्तर दिले त्या पोस्टची दृश्ये मोजली आणि अनिर्दिष्ट कालावधीतील एकूणांची तुलना केली. या पद्धतीने मोहिमेमुळे दृश्ये वाढली का हे वेगळे करता येत नाही.

OpenAI ने Breakout Scale वर रशियन कारवाईला श्रेणी 5 आणि इराणी लेख-प्रकाशन प्रयत्नाला श्रेणी 4 दिली. Brookings ने 2020 मध्ये मांडलेली ही मोजपट्टी, मुख्य प्रवाहातील माध्यमांत प्रवेश किंवा मोठे लक्ष अथवा ठोस कृती निर्माण होणे यांसह, प्लॅटफॉर्म व समुदायांत दिसणाऱ्या प्रसारानुसार प्रभाव-मोहिमा वर्गीकृत करते. हे OpenAI चे मूल्यमापन आहे; संदेशांवर किती लोकांनी विश्वास ठेवला किंवा वर्तन बदलले याचे स्वतंत्र मोजमाप नाही.

जनरेटिव्ह AI ने काय बदलले हे समजून घेऊ इच्छिणाऱ्या वाचकांसाठी हा फरक महत्त्वाचा आहे. अहवालात लेखन, संपादन, भाषांतर, स्क्रिप्ट आणि अंतर्गत सारांशांसाठी सहाय्याचे वर्णन आहे. ChatGPT ने स्वतंत्रपणे मोहिमा चालवल्या, लक्ष्य निवडले किंवा वितरण नियंत्रित केले, असे त्यातून दिसत नाही. बनावट ओळखी, माध्यमांना प्रस्ताव, सोशल खाती आणि पोस्टिंग यासाठी माणसे व नेहमीची पायाभूत साधने वापरली गेली. एका वर्णन केलेल्या प्रकरणात ऑपरेटरांनी बनावट पत्र सुधारून भाषांतरित करण्यासाठी मॉडेल वापरले; नंतर त्याच्याशी जुळणारी प्रतिमा आणि ध्वनी ऑनलाइन दिसले. हा क्रम मानवी मार्गदर्शनाखालील निर्मितीच्या साखळीत मजकूर-मॉडेल कसे मदत करू शकते हे दाखवतो; अंतिम सामग्रीचा प्रत्येक भाग मॉडेलने बनवला हे सिद्ध करत नाही.

म्हणून प्लॅटफॉर्म आणि प्रकाशकांसाठी अधिक कठीण प्रश्न म्हणजे केवळ मशीनने लिहिलेली वाक्ये शोधणे नव्हे, तर सामग्रीचा उगम आणि समन्वय समजणे. नीटस प्रस्ताव हे सामान्य लेखन-सहाय्य असू शकते; बनावट लेखकनाव, लपवलेला प्रायोजक किंवा समन्वित प्रसिद्धीशी त्याचा संबंध आल्यास धोका बदलतो. खरा कर्मचारीसुद्धा नियंत्रण कोणाचे आहे हे न समजता एखाद्या संस्थेसाठी अस्सल वृत्तांकन करू शकतो. Social Research Center बद्दल OpenAI च्या अहवालातील वर्णनामुळे ही शक्यता विशेष महत्त्वाची ठरते, तरी हे चित्रण कंपनीच्या पुराव्यावर आधारित आहे.

वृत्तगृहांसाठी व्यावहारिक तपासण्या परिचितच आहेत: लेखकाची ओळख आणि संस्थेवरील नियंत्रण पडताळणे, स्वतंत्रपणे स्थापित माध्यमांतून स्रोतांशी संपर्क साधणे, दावे व दस्तऐवज त्यांच्या उगमस्थानी तपासणे आणि सहभागाच्या आकड्यांना प्रभावाचा पुरावा न मानणे. या तपासण्या कशा चुकवता किंवा हाताळता येतात याची उदाहरणे अहवालात आहेत; परंतु प्रसार किंवा पुढील राजकीय परिणामांचे संपूर्ण मोजमाप नाही.

खात्यांचे समूह बंद करून संबंधित अधिकारी आणि उद्योगातील भागीदारांशी माहिती शेअर केल्याचे OpenAI म्हणते. सार्वजनिक अहवाल कंपनीच्या तपासाचा तपशीलवार आढावा देतो; त्यातील श्रेणी आणि मोहिमांचे श्रेय हे OpenAI चे निष्कर्ष म्हणूनच वाचावे. स्वतंत्र तथ्यतपासणी काही विशिष्ट उदाहरणांना आधार देते. एकूण पोहोच, ऑपरेटरांची संपूर्ण नियंत्रण-रचना आणि दीर्घकालीन परिणाम हे OpenAI ने पाहिल्याचे म्हटलेल्या कृतींपेक्षा अधिक अनिश्चित आहेत.

स्रोत आणि पुढील वाचन